“PASLI VE IŞILTILI” ÜZERİNE IRAZ ŞENSÖZ İLE SÖYLEŞİ

Söyleşi: Yeliz Sincar

“PASLI VE IŞILTILI” ÜZERİNE IRAZ ŞENSÖZ İLE SÖYLEŞİ

“Paslı” ve “Işıltılı” yan yana geldiğinde zihinde zıt ama bir o kadar da birbirini tamamlayan bir imge uyandırıyor. Yaşamda ve öykülerinizde “paslı” olan ile ışıltılı olan şeyler bir araya nasıl geliyor? Bu başlığın, öykülerin ana fikriyle bağı nedir?

    Iraz Şensöz: Ne insanlar ne de hayat tek boyutlu. Hayatta nereye baksanız bunu görebilirsiniz. Bunu daha fazla açıklamanın okura haksızlık olacağını düşünüyorum.  

    Karakterleriniz sistemdeki hatayı seziyor ama çözüm ararken genellikle yalnız kalıyorlar. Sizce bu paslı dünyada insanı yeniden “ışıltılı” kılacak, o köşeye sıkışmışlıktan kurtaracak şey nedir? Edebiyat ve öyküler bu çözümlerin neresinde duruyor?

    Iraz Şensöz: Edebiyat çözüm üretmez, sorgulatır. İnsanı köşeye sıkışmışlıktan kurtaracak şeyin cevabı bende olsaydı yazmazdım. Edebiyat soru üretir, cevap değil.  

    Gerçek dünyanın sınırlarından çıkıp “büyülü ve fantastik nefesler” almayı tercih ediyorsunuz. Fizik kurallarını ve toplumsal kabulleri kırarak yazmak, size bir yazar olarak nasıl bir özgürlük alanı tanıyor?

    Iraz Şensöz: Ben yeni olanı arayan ve denemeler yapmayı seven bir yazarım. Bu kitabın toplumcu-fantastik türde olduğunu söyleyebiliriz, evet. Bu kuralları ve kabulleri kırmak ise yaratıcılığı besliyor diyebilirim.

    Kitabınızdaki karakterler bir yandan kendi içsel boşluklarıyla ve absürtlüklerle boğuşurken, bir yandan da toplumsalın ezici ağırlığını omuzluyorlar.

    Örneğin; Ender’in iç boşluğu ya da gazetecinin harflerini kaybetmesi, bireysel bir travmadan öte toplumsal hafızaya ve susturulmuşluklara açılan kapılar gibi. Bu fantastik imgeleri kurgularken karakterlerinizi hangi toplumsal gerçeklikle yüzleştirmeyi amaçladınız?

    Iraz Şensöz: Karakterlerimi bir gerçeklikle yüzleştirmeyi amaçlamadım. Onların kendileri gibi olmasına izin verdim, kendileri gibi yaşadılar ama hayat absürt.

    Kitabın tanıtımında “eteğindeki taşları döküp okuru oyuna davet eden” bir anlatıcıdan bahsediliyor. Sizin için bu kitapta okurla oynamak ve hikâyeyi bir “oyun” haline getirmek neden önemliydi?

    Iraz Şensöz: Edebiyatı bir oyun alanı olarak görüyorum. Oyun ile amacım okurun gerçekliğe farklı açılardan bakmasını sağlamak.

    Öykülerinizde Abidin karakterinin gölgesiyle imtihanı ve zürafa gibi uzun boyunlu bir kadının farklı olduğu için maruz kaldığı gerilim gibi vurucu detaylar var. Edebiyatın toplumsal yaraları göstermedeki gücünü çok net hissettiriyor. Sizce fantastik edebiyat, günümüz toplumunun “görünmez” kıldığı sorunları görünür kılmak için yazara en cömert alanı mı sunuyor?

    Iraz Şensöz: Evet, fantastik zengin bir imkân barındırıyor bence.

    Bu kitaptaki öyküleri kaleme alırken yazım sürecinde sizi hem en çok zorlayan hem de tamamlandığında en çok tatmin eden öykünüz hangisi oldu?

    Iraz Şensöz: Ormanda isimli öykümü farklı bakış açılarıyla yazdım, duygusal olarak da beni etkiledi ama sonuçtan memnunum.

    Iraz Şensöz’ün bir sonraki durağında okurları yine bu dokuda öyküler mi bekliyor, yoksa farklı bir türe doğru bir arayış var mı?

    Iraz Şensöz: Bir sonraki kitabım yine bu türde bir novella olacak gibi görünüyor.

    Okurlarınız bu kitabı bitirdiğinde zihninde ve kalbinde nasıl bir tortu, nasıl bir ışık kalmasını temenni edersiniz?

    Iraz Şensöz: Yaşadığımız hayata, şimdiye kadar bakmadıkları, “başka” bir yerden bakmalarını ve hayat üzerine düşünmelerini sağlarsa memnun olurum.

    Eserinizde toplumsal çatırtıları ve bireyin çıkmazlarını fantastik bir dille işlerken, “Satılık Okyanus” adlı öykünüzü “İnsan tek başına iyi bir insan olabilir mi?” sorusuyla mühürlüyorsunuz. Toplumun bu kadar karmaşık olduğu bir dünyada insanın kendi kabuğuna çekilip “saf ve iyi” kalması sizce ütopik mi, yoksa asıl erdem o yalnızlıkta mı saklı?

    Iraz Şensöz: İkisi de değil. İnsan toplumsal bir canlı ve onu toplumsal ilişkiler şekillendiriyor yani insan tek başına iyi veya kötü olamaz. Toplumsal düzen nasılsa insan, ona göre şekil alır.